Η καλλιέργεια φασολιών είναι ιδανική ακόμη και για αρχάριους, καθώς τα φυτά αναπτύσσονται γρήγορα και μας ανταμείβουν με πλούσια παραγωγή. Επιπλέον, τα φασόλια βοηθούν φυσικά το έδαφος επειδή δεσμεύουν άζωτο από την ατμόσφαιρα μέσω των ριζών τους.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε βήμα-βήμα όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε για τη σωστή καλλιέργεια φασολιών: ποικιλίες, σπορά, έδαφος, λίπανση, πότισμα, φροντίδα, εχθρούς, ασθένειες και συγκομιδή.
Τα φασόλια ανήκουν στην οικογένεια των ψυχανθών και αποτελούν μία από τις αρχαιότερες καλλιέργειες στον κόσμο. Καλλιεργούνται τόσο για τους τρυφερούς λοβούς τους (φρέσκα φασολάκια) όσο και για τους αποξηραμένους σπόρους τους (ξερά όσπρια).
Είναι φυτά θερμής εποχής και αγαπούν τον ήλιο και τις ήπιες έως υψηλές θερμοκρασίες. Η ανάπτυξή τους είναι γρήγορη και ανάλογα με την ποικιλία μπορούμε να έχουμε παραγωγή μέσα σε 50 έως 90 ημέρες από τη σπορά.
Ποικιλίες Φασολιών
Υπάρχουν δεκάδες ποικιλίες φασολιών, όμως χωρίζονται κυρίως σε δύο βασικές κατηγορίες:
Νάνες ή Χαμηλές Ποικιλίες
Οι νάνες ποικιλίες έχουν συμπαγή ανάπτυξη και φτάνουν συνήθως τα 30-50 εκατοστά ύψος.
Πλεονεκτήματα
Δεν χρειάζονται στήριξη
Είναι ιδανικές για μικρούς χώρους
Κατάλληλες για γλάστρες και ζαρντινιέρες
Παράγουν γρήγορα
Εύκολες στη φροντίδα
Δημοφιλείς νάνες ποικιλίες
Τσαουλιά νάνα
Πλακέ νάνα
Φασόλι βουτύρου
Καναρίνι
Μαυρομάτικα
Κίτρινα φασολάκια
Αναρριχώμενες ή Ψηλές Ποικιλίες
Οι αναρριχώμενες ποικιλίες μπορούν να φτάσουν ακόμα και τα 2-3 μέτρα ύψος.
Πλεονεκτήματα
Μεγαλύτερη παραγωγή
Παρατεταμένη συγκομιδή
Εκμετάλλευση του ύψους
Ιδανικές για φράχτες και πέργκολες
Εξαιρετική αισθητική στον κήπο
Δημοφιλείς αναρριχώμενες ποικιλίες
Τσαουλιά αναρριχώμενα
Γίγαντες
Ελέφαντες
Μπαρμπούνια
Πλακέ αναρριχώμενα
Φασόλια Dragon Tongue
Φασόλια Kentucky Wonder
Πότε Καλλιεργούμε Φασόλια
Τα φασόλια είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στο κρύο και στον παγετό.
Η καλύτερη εποχή για σπορά είναι:
Από Μάρτιο έως Μάιο στις περισσότερες περιοχές
Από Απρίλιο και μετά σε ψυχρές περιοχές
Μέχρι και Ιούλιο για διαδοχικές σπορές
Η θερμοκρασία εδάφους πρέπει να είναι τουλάχιστον 15°C για σωστό φύτρωμα.
Η ιδανική θερμοκρασία ανάπτυξης είναι μεταξύ 18°C και 30°C.
Ιδανικό Έδαφος για Καλλιέργεια Φασολιών
Η σωστή προετοιμασία του εδάφους είναι το μυστικό για υγιή φυτά και πλούσια παραγωγή.
Χαρακτηριστικά Ιδανικού Εδάφους
Τα φασόλια προτιμούν:
Αφράτο χώμα
Καλή αποστράγγιση
Μέτρια γονιμότητα
Ελαφρώς όξινο έως ουδέτερο pH (6-7)
Πλούσιο οργανικό υλικό
Αποφεύγουμε τα βαριά και λασπώδη εδάφη γιατί προκαλούν σάπισμα ριζών.
Προετοιμασία Εδάφους
Πριν τη σπορά:
Σκαλίζουμε καλά το χώμα
Αφαιρούμε πέτρες και αγριόχορτα
Προσθέτουμε κομπόστ ή χωνεμένη κοπριά
Δημιουργούμε αφράτο υπόστρωμα
Ισοπεδώνουμε ελαφρά την επιφάνεια
Αν το χώμα είναι πολύ βαρύ, προσθέτουμε άμμο ποταμίσια ή περλίτη για καλύτερη αποστράγγιση.
Καλλιέργεια Φασολιών σε Γλάστρα
Τα φασόλια μπορούν να καλλιεργηθούν εξαιρετικά και σε μπαλκόνι.
Τι Γλάστρα Χρειαζόμαστε
Για νάνες ποικιλίες
Βάθος τουλάχιστον 25-30 εκ.
Πλάτος 30 εκ. και πάνω
Για αναρριχώμενες ποικιλίες
Βάθος 35-40 εκ.
Μεγάλη ζαρντινιέρα ή βαρέλι
Υποχρεωτικά στήριξη
Ιδανικό Φυτόχωμα
Χρησιμοποιούμε:
Ποιοτικό φυτόχωμα λαχανικών
Κομπόστ
Περλίτη για αποστράγγιση
Δεν χρησιμοποιούμε σκέτο χώμα κήπου γιατί συμπιέζεται εύκολα.
Πολλαπλασιασμός Φασολιών
Ο πολλαπλασιασμός γίνεται αποκλειστικά με σπόρο.
Προετοιμασία Σπόρων
Πριν τη σπορά:
Μουλιάζουμε τους σπόρους σε χλιαρό νερό για 6-12 ώρες
Πετάμε όσους επιπλέουν
Σπέρνουμε μόνο υγιείς σπόρους
Το μούλιασμα βοηθά το γρηγορότερο φύτρωμα.
Πώς Κάνουμε Σωστά τη Σπορά
Σπορά στον Κήπο
Ανοίγουμε μικρές λακκούβες βάθους 3-4 εκ.
Τοποθετούμε 2-3 σπόρους σε κάθε θέση
Σκεπάζουμε ελαφρά με χώμα
Ποτίζουμε απαλά
Αποστάσεις Φύτευσης
Νάνες ποικιλίες
10-15 εκ. μεταξύ φυτών
40-50 εκ. μεταξύ γραμμών
Αναρριχώμενες ποικιλίες
20-30 εκ. μεταξύ φυτών
70-90 εκ. μεταξύ γραμμών
Σπορά σε Γλάστρα
Σε γλάστρα 30 εκατοστών μπορούμε να βάλουμε:
3-4 σπόρους για νάνες ποικιλίες
2 φυτά για αναρριχώμενες
Μετά το φύτρωμα κρατάμε τα πιο δυνατά φυτά.
Φύτρωμα και Πρώτη Ανάπτυξη
Τα φασόλια φυτρώνουν συνήθως μέσα σε:
5-10 ημέρες την άνοιξη
4-6 ημέρες το καλοκαίρι
Το χώμα πρέπει να παραμένει ελαφρώς υγρό μέχρι να εμφανιστούν τα πρώτα φύλλα.
Στήριξη Αναρριχώμενων Φασολιών
Οι αναρριχώμενες ποικιλίες χρειάζονται υποστήριξη από νωρίς.
Υλικά Στήριξης
Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε:
Καλάμια
Ξύλινους πασσάλους
Δίχτυ αναρρίχησης
Σπάγκο
Μεταλλικά πλέγματα
Φράχτες
Η στήριξη τοποθετείται όταν τα φυτά φτάσουν περίπου 10-15 εκ. ύψος.
Πότισμα Φασολιών
Το σωστό πότισμα είναι καθοριστικό για την παραγωγή.
Πόσο Συχνά Ποτίζουμε
Άνοιξη
2-3 φορές την εβδομάδα
Καλοκαίρι
Κάθε 1-2 ημέρες ανάλογα με τη ζέστη
Σε γλάστρες
Συχνότερο πότισμα γιατί το χώμα στεγνώνει γρήγορα
Σημαντικές Συμβουλές Ποτίσματος
Ποτίζουμε πάντα στη ρίζα
Αποφεύγουμε να βρέχουμε τα φύλλα
Δεν αφήνουμε το χώμα να λασπώνει
Ποτίζουμε νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα
SOS στην Ανθοφορία
Όταν εμφανιστούν τα πρώτα άνθη:
Μειώνουμε ελαφρά το πότισμα
Μόλις δέσουν οι καρποί επανερχόμαστε σε κανονικό πρόγραμμα
Λίπανση Φασολιών
Τα φασόλια δεν χρειάζονται υπερβολική λίπανση.
Βασική Λίπανση
Πριν τη σπορά προσθέτουμε:
Κομπόστ
Χωνεμένη κοπριά
Βιολογικό λίπασμα λαχανικών
Συμπληρωματική Λίπανση
Κατά την ανάπτυξη μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε:
Υγρό βιολογικό λίπασμα
Εκχύλισμα φυκιών
Κοπριά κοτόπουλου καλά χωνεμένη
Στάχτη ξύλου σε μικρές ποσότητες
Αποφεύγουμε τα λιπάσματα με πολύ άζωτο γιατί δίνουν πολλά φύλλα αλλά λίγους καρπούς.
Καλλιεργητικές Φροντίδες
Σκάλισμα
Σκαλίζουμε ελαφρά γύρω από τα φυτά:
Για καλύτερο αερισμό του εδάφους
Για απομάκρυνση αγριόχορτων
Για συγκράτηση υγρασίας
Εδαφοκάλυψη
Μπορούμε να τοποθετήσουμε:
Άχυρο
Ξερά φύλλα
Κομμένο γρασίδι
Η εδαφοκάλυψη βοηθά:
Στη διατήρηση υγρασίας
Στον περιορισμό ζιζανίων
Στην προστασία των ριζών από τη ζέστη
Εχθροί της Καλλιέργειας Φασολιών
Τα φασόλια προσβάλλονται από διάφορα έντομα.
Μελίγκρα
Συμπτώματα
Κατσαρωμένα φύλλα
Κολλώδης επιφάνεια
Αδύναμη ανάπτυξη
Αντιμετώπιση
Ψεκασμός με πράσινο σαπούνι
Διάλυμα σαπουνιού και νερού
Έγχυμα τσουκνίδας
Εισαγωγή πασχαλίτσας στον κήπο
Τετράνυχος
Συμπτώματα
Κίτρινα στίγματα στα φύλλα
Λεπτός ιστός
Ξήρανση φυλλώματος
Αντιμετώπιση
Συχνός ψεκασμός νερού
Αύξηση υγρασίας
Φυσικά ακαρεοκτόνα
Κάμπιες
Τρώνε φύλλα και λοβούς.
Αντιμετώπιση
Συλλογή με το χέρι
Βιολογικός βάκιλος Θουριγγίας
Σαλιγκάρια και Γυμνοσάλιαγκες
Καταστρέφουν τα νεαρά φυτά.
Αντιμετώπιση
Στάχτη γύρω από τα φυτά
Παγίδες μπύρας
Χειρονακτική συλλογή
Ασθένειες στα Φασόλια
Ωίδιο
Συμπτώματα
Λευκή σκόνη στα φύλλα
Ξήρανση φυλλώματος
Πρόληψη και Αντιμετώπιση
Καλός αερισμός
Αποφυγή υπερβολικής υγρασίας
Ψεκασμός με θειάφι
Διάλυμα μαγειρικής σόδας
Περονόσπορος
Συμπτώματα
Κίτρινες κηλίδες
Σάπισμα φύλλων
Αντιμετώπιση
Αραιή φύτευση
Πότισμα μόνο στη ρίζα
Χαλκούχα σκευάσματα
Σάπισμα Ρίζας
Προκαλείται κυρίως από υπερβολικό πότισμα.
Πρόληψη
Καλή αποστράγγιση
Σωστό πότισμα
Αποφυγή βαριών εδαφών
Βιολογική Καλλιέργεια Φασολιών
Η καλλιέργεια φασολιών είναι ιδανική για βιολογικό λαχανόκηπο.
Βασικές Αρχές
Χρησιμοποιούμε φυσικά λιπάσματα
Αποφεύγουμε χημικά φυτοφάρμακα
Κάνουμε συχνό έλεγχο φυτών
Εφαρμόζουμε συγκαλλιέργεια
Συγκαλλιέργεια με Άλλα Φυτά
Τα φασόλια συνεργάζονται εξαιρετικά με:
Καλοί Συνδυασμοί
Καλαμπόκι
Αγγούρι
Καρότο
Μαρούλι
Ραπανάκι
Πατάτα
Φυτά που Αποφεύγουμε
Κρεμμύδι
Σκόρδο
Πράσο
Πότε Συγκομίζουμε τα Φασόλια
Η συγκομιδή εξαρτάται από τη χρήση.
Συγκομιδή για Φρέσκα Φασολάκια
Μαζεύουμε όταν:
Οι λοβοί είναι τρυφεροί
Οι σπόροι μέσα δεν έχουν φουσκώσει πολύ
Τα φασολάκια σπάνε εύκολα
Συμβουλή
Μαζεύουμε συχνά γιατί έτσι το φυτό συνεχίζει να παράγει νέα άνθη και καρπούς.
Συγκομιδή για Ξερά Φασόλια
Αφήνουμε τους λοβούς πάνω στο φυτό μέχρι:
Να ξεραθούν εντελώς
Να αποκτήσουν υφή σαν περγαμηνή
Να ακούγονται οι σπόροι όταν τους κουνάμε
Μετά:
Κόβουμε τους λοβούς
Τους αφήνουμε να στεγνώσουν
Αφαιρούμε τους σπόρους
Αποθηκεύουμε σε ξηρό μέρος
Αποθήκευση Φασολιών
Φρέσκα Φασολάκια
Διατηρούνται:
5-7 ημέρες στο ψυγείο
Έως 12 μήνες στην κατάψυξη
Ξερά Φασόλια
Φυλάσσονται:
Σε γυάλινα βάζα
Σε δροσερό και ξηρό χώρο
Μακριά από υγρασία
Συχνά Λάθη στην Καλλιέργεια Φασολιών
Υπερβολικό Πότισμα
Το πιο συχνό λάθος που προκαλεί σάπισμα.
Πολύ Πυκνή Φύτευση
Προκαλεί:
Κακό αερισμό
Περισσότερες ασθένειες
Μικρότερη παραγωγή
Καθυστέρηση στη Συγκομιδή
Αν αφήσουμε τα φασολάκια πολύ πάνω στο φυτό:
Σκληραίνουν
Μειώνεται η νέα παραγωγή
Συμβουλές για Μεγάλη Παραγωγή
Επιλέγουμε ηλιόλουστη θέση
Κάνουμε διαδοχικές σπορές κάθε 15-20 ημέρες
Μαζεύουμε συχνά τους λοβούς
Διατηρούμε σταθερή υγρασία
Χρησιμοποιούμε κομπόστ
Αφαιρούμε άμεσα άρρωστα φύλλα
Καλλιέργεια Φασολιών στο Μπαλκόνι
Ακόμη και σε μικρό μπαλκόνι μπορούμε να έχουμε εξαιρετική παραγωγή.
Τι Χρειαζόμαστε
Μεγάλες γλάστρες
Πολύ ήλιο
Καλή αποστράγγιση
Συχνό πότισμα
Στήριξη για αναρριχώμενα
Οι νάνες ποικιλίες είναι ιδανικές για αρχάριους και μικρούς χώρους.
Διατήρηση Σπόρων για την Επόμενη Χρονιά
Μπορούμε εύκολα να κρατήσουμε δικούς μας σπόρους για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο, επιλέγοντας πάντα υγιή και δυνατά φυτά. Αφήνουμε μερικούς λοβούς πάνω στο φυτό μέχρι να ξεραθούν τελείως και να αποκτήσουν υφή σαν περγαμηνή. Στη συνέχεια αφαιρούμε τους σπόρους, τους αφήνουμε να στεγνώσουν πολύ καλά σε σκιερό και αεριζόμενο μέρος και τους αποθηκεύουμε σε χάρτινο φακελάκι ή γυάλινο βάζο. Οι σπόροι πρέπει να φυλάσσονται σε δροσερό, ξηρό και σκοτεινό σημείο ώστε να διατηρήσουν τη φυτρωτική τους ικανότητα για την επόμενη χρονιά.